TFP, mentalizacja i współczesna psychoterapia psychodynamiczna

W dniach 4–6 czerwca 2026 roku w Wiedniu odbyła się 9. konferencja International Society of Transference-Focused Psychotherapy (ISTFP), poświęcona terapii skoncentrowanej na przeniesieniu (TFP), zaburzeniom osobowości oraz współczesnym kierunkom rozwoju psychoterapii psychodynamicznej.

Wydarzenie zgromadziło psychoterapeutów, psychiatrów, psychologów klinicznych i badaczy zajmujących się między innymi:

• psychoterapią psychodynamiczną,
• osobowością borderline,
• mentalizacją,
• narcyzmem,
• agresją,
• traumą rozwojową,
• relacją terapeutyczną,
• oraz badaniami nad skutecznością psychoterapii.

Program konferencji obejmował wykłady plenarne, warsztaty, prezentacje badań oraz dyskusje dotyczące leczenia zaburzeń osobowości i rozwoju współczesnych metod psychoterapii psychodynamicznej.

Czym jest TFP – psychoterapia skoncentrowana na przeniesieniu?

TFP (Transference-Focused Psychotherapy), czyli psychoterapia skoncentrowana na przeniesieniu, jest współczesną metodą psychoterapii psychodynamicznej rozwijaną między innymi przez Otto Kernberga oraz współpracowników Personality Disorders Institute przy Weill Cornell Medicine w Nowym Jorku.

Podejście to zostało opracowane przede wszystkim z myślą o leczeniu osób z zaburzeniami osobowości, szczególnie osobowością borderline, jednak współcześnie znajduje zastosowanie również w pracy z:

• narcystycznymi zaburzeniami osobowości,
• trudnościami w relacjach interpersonalnych,
• problemami z regulacją emocji,
• chronicznym poczuciem pustki,
• niestabilnym obrazem siebie,
• intensywną złością i agresją,
• oraz trudnościami dotyczącymi tożsamości.

TFP zakłada, że wewnętrzne konflikty psychiczne oraz wzorce relacyjne ujawniają się także w relacji terapeutycznej. Analiza tych procesów ma prowadzić do lepszego rozumienia własnych emocji, bardziej stabilnego poczucia siebie oraz poprawy funkcjonowania interpersonalnego.

Mentalizacja i zaburzenia osobowości

Jednym z najczęściej pojawiających się tematów konferencji była mentalizacja oraz jej znaczenie w rozumieniu zaburzeń osobowości.

Mentalizacja oznacza zdolność rozumienia własnych stanów psychicznych oraz stanów psychicznych innych osób — emocji, intencji, potrzeb, przekonań czy motywacji. Trudności w mentalizowaniu są dobrze udokumentowane szczególnie u osób cierpiących na zaburzenie osobowości borderline.

Coraz więcej badań pokazuje jednak, że problemy z mentalizacją nie wyglądają u wszystkich pacjentów tak samo.

Podczas konferencji prezentowano badania prowadzone między innymi w Polsce i Wielkiej Brytanii dotyczące różnych profili mentalizacji i ich związku z patologią osobowości.

Szczególną uwagę zwrócono na profil charakteryzujący się:

• trudnościami w rozumieniu własnych stanów psychicznych,
• przy jednoczesnej tendencji do hipermentalizowania innych osób.

Czym jest hipermentalizacja?

Hipermentalizacja oznacza nadmierne przypisywanie innym ludziom ukrytych znaczeń, intencji lub motywów, często wykraczających poza dostępne informacje.

W praktyce może przejawiać się między innymi jako:

• nadinterpretowanie zachowań innych osób,
• silna koncentracja na sygnałach odrzucenia,
• trudność w tolerowaniu niejednoznaczności w relacjach,
• przekonanie, że inni „na pewno” coś myślą lub czują,
• oraz wysoka reaktywność emocjonalna w relacjach interpersonalnych.

Prezentowane podczas konferencji badania wskazywały, że właśnie ten profil mentalizacji może wiązać się z najwyższym nasileniem patologii osobowości, większym obciążeniem klinicznym oraz częstszym występowaniem zachowań autoagresywnych i trudności interpersonalnych.

Borderline, relacje i regulacja emocji

Wiele prezentacji podczas ISTFP 2026 dotyczyło funkcjonowania osób z zaburzeniem osobowości borderline.

Wspólnym motywem wielu wystąpień było podkreślanie znaczenia:

• relacji interpersonalnych,
• regulacji emocji,
• poczucia tożsamości,
• sposobu przeżywania bliskości,
• agresji,
• oraz zdolności do rozumienia siebie i innych.

Psychoterapia psychodynamiczna, a szczególnie TFP, koncentruje się właśnie na tych obszarach funkcjonowania psychicznego.

W terapii istotne staje się między innymi:

• rozpoznawanie powtarzających się wzorców relacyjnych,
• rozumienie intensywnych emocji,
• zauważanie sprzecznych doświadczeń siebie i innych osób,
• oraz stopniowe integrowanie tych doświadczeń w bardziej stabilny obraz siebie.

Psychoterapia psychodynamiczna a badania naukowe

Jednym z ważniejszych tematów konferencji było również rosnące znaczenie badań naukowych dotyczących skuteczności psychoterapii psychodynamicznej.

Prezentowane badania dotyczyły między innymi:

• zmian organizacji osobowości w trakcie terapii,
• procesów zachodzących w relacji terapeutycznej,
• mentalizacji,
• przywiązania,
• neurobiologii psychoterapii,
• oraz mechanizmów zmiany w leczeniu zaburzeń osobowości.

Współczesna psychoterapia psychodynamiczna coraz silniej integruje doświadczenie kliniczne z badaniami empirycznymi. Dzięki temu możliwe staje się bardziej precyzyjne rozumienie trudności pacjentów oraz lepsze dostosowywanie procesu terapeutycznego do indywidualnych potrzeb.

Współczesna psychoterapia psychodynamiczna

Psychoterapia psychodynamiczna jest obecnie jednym z najbardziej rozwijających się podejść terapeutycznych w leczeniu zaburzeń osobowości oraz przewlekłych trudności emocjonalnych i relacyjnych.

Współczesne podejście psychodynamiczne integruje między innymi:

• teorię relacji z obiektem,
• teorię przywiązania,
• badania nad mentalizacją,
• współczesną psychiatrię,
• psychologię rozwojową,
• oraz wiedzę dotyczącą neurobiologii emocji i relacji interpersonalnych.

Coraz większy nacisk kładzie się również na indywidualizację psychoterapii oraz dostosowywanie interwencji terapeutycznych do sposobu funkcjonowania konkretnej osoby.

Psychoterapia psychodynamiczna we Wrocławiu

Psychoterapia psychodynamiczna może być pomocna między innymi w przypadku:

• trudności w relacjach interpersonalnych,
• zaburzeń osobowości,
• osobowości borderline,
• przewlekłego lęku,
• depresji,
• problemów z regulacją emocji,
• poczucia pustki,
• niestabilnego obrazu siebie,
• oraz powtarzających się trudności w bliskich relacjach.

Więcej informacji:

https://szymonwojniak.pl